Trátase dunha planta da familia das solanáceas, herbácea, anual, con raíces fasciculadas, bastante desenvolvidas e un pouco profundas, especialmente nos chans deficitarios de auga. É un tubérculo cunha alta porcentaxe de auga (75%), hidratos de carbono (12-20%) e proteínas (4%). Tamén é rica en vitaminas do complexo B, C e A, en ferro, potasio, cobre, flúor, cloro, iodo, sodio e magnesio, todos estes elementos indispensables para medrar e manter unha boa nutrición.  

O lugar de orixe da pataca sitúase nos Andes chilenos e peruanos. Moito antes do descobremento de América xa se cultivaba nese continente. 
 

Inicialmente chamouse "papa" a este tubérculo, nome da planta en idioma quechua, falado polos indíxenas peruanos. Posteriormente, por mor da influencia de "batata" chamóuselle PATACA, pero en moitas zonas de Galicia chámaselle "castaña"," castaña de terra" ou "castaña da mariña", seguramente debido a que as propiedades alimentarias eran similares e a pataca foi desprazando o consumo do froito do  castaño.

O primeiro testemuño escrito sobre a pataca no Vello Mundo débese a Pedro Cieza de León, que no ano 1538, na súa "Crónica do Perú", describía deste xeito : "unha turma de terra que cando se cocía voltábase tan tenra coma a castaña cocida". Segundo os hitoriadores, a chegada da pataca a España non se producíu ata 1570, ano en que chegou a Sevilla xunto a un cargamento de prata, onde os monxes cultivárona para alimentaren aos enfermos e aos pobres.  

Na segunda metade do século XVI empezaron a cultivarse no Reino de España, parece ser que no Reino de Galicia. Posteriormente pasou de España a Italia e Francia, e de aló a Europa Central. Na  Gran Bretaña arribou das súas colonias norteamericanas, e a introducción no resto de Europa aconteceu por diferentes vías ; as campañas dos exércitos de Carlos V e Felipe II por todo o continente foi unha razón fundamental. Tamén foi un acto destacable o feito de que o rei Felipe II lla regalara ao Papa Pio IV para mellorar a súa saúde igual que a outros monarcas como pranta ornamental.    
Pero, a pesares de servir como alimento ás clases necesitadas, o seu cultivo desde un punto de vista económico non tivo lugar ata o ano 1620, cando comeza a cultivarse nos Países Baixos. A súa difusión definitiva non se produciu en Europa ata os anos1771 e 1772, considerados como famentos. 

O traballo realizado polo francés Parmentier consiguiu que, en 1788, o rei Luís XVI autorizase o cultivo da pataca a xeito de ensaio nunha leira de 36 Has. Os resultados obtidos foron tan positivos que, a partires dese intre, o labor deste tubérculo extendeuse e adquiríu magna impotancia na economía agraria, ata o punto que a fins do século XVIII era considerado artigo de primeira necesidade e un dos principais cultivos.  

Moitos estudiosos consideran que sen a pataca non sería posible a superpoboación de Europa e, por consecuencia, o seu progreso e revolución industrial. 

A primeira relación de variedades que se coñece débese ao irlandés Rye. Foi publicada en 1730 e describía cinco variedades : branca de rinle, branca redonda, amarela, encarnada redonda e negra.  

Hoxe resultaría imposible precisar o número de variedades existentes porque a investigación aplicada á xenética vainos descubrindo novas castes cada día. Ao mesmo tempo, déixanse de cultivar outras por seren superadas en calidade, rendemento, resistencia, etc.