CHEGOUME CASA vouga de Xosé Manuel Varela e naceu un novo bardo en Bergantiños, que canta á súa terra. O amado país celta dos carballos sagrados é agasallado estes días cun novo libro, que fala desta terra nun logrado feixe de poemas, intelixentemente ilustrados por Miguel Anxo (xa é coincidencia) Calvo.
Xosé Manuel, o incansable dinamizador cultural, que «é capaz de organizar unha Olimpiada sen despeinarse», en feliz achado referencial de Xurxo Borrazás, xa é poeta. Un poeta que, coma tal, sente amor e compaixón polos devanceiros; as pantasmas amigas, que pasan frío nunha casa vouga xa sen alento co «ceo aberto ó ventimperio». Unha casa vouga que se transforma nunha Malpica pletórica e vital onde «verás a longura do océano» e as baleas de Lugrís, que parecen fermosos chafarices no medio do mar, nunha bela imaxe na que Xosé Manuel compara o chorro vertical das artísticas fontes de inspiración portuguesa, chamadas chafarices, co poderoso sopro de vida dos cetáceos, que en tempos idos enchían de saín, fartura e vida de cando en vez as minguadas despensas dos primeiros malpicáns, para que non chovese sempre na casa do pobre.
Outras veces séntese, non podería ser doutra maneira, a influencia do bardo principal, con simbólicos corvos que grallan nas chairas invernais, e na intención expresa do autor de ser enterrado na Pedra da Arca, quen solicita, cun hipérbato moi pondaliano, que «cando eu morrer quixera ser enterrado baixo a memoria das túas pedras».
Libro de ilusión, pero tamén de capacidade e oficio, onde se demostra unha requintada forma de escribir, que domina, sen carpintería superflua, as técnicas da expresión poética nun libro máis evocador ca descritivo, no cal Xosé Manuel se nos manifesta seguidor de Marcel Proust, o descubridor da literatura moderna e do poder evocador das palabras.

Poesía transparente

En Casa vouga as digresións pesadas foron depuradas e tiradas ao cesto dos papeis e as palabras pedantes, sacadas sen arte dos diccionarios, foron felizmente desterradas, de maneira que non atoparedes nesta obra vocábulos artificiais de coleccionista pseudoescritor, que xunta palabras coma se fosen ringleiras de bolboretas mortas.
Casa vouga é poesía transparente, que deixa ver os sentimentos e a cosmovisión do seu autor, como as cristalinas augas do río de Vaa deixan ver as pedriñas lavadas do seu fondo.
É tamén un libro que amosa empatía e simpatía polos mariñeiros de mans aterecidas polo frío. ¡Que inmisericordioso é o mar no inverno!
Son moitos os sentimentos que desfilan polas páxinas desta obra: As cruces sen nome dos que vagan polo mar da eternidade. A noite que o mar trouxo un concerto de acordeóns. O valor inmorrente da amizade. As mulleres oleiras de Buño de amplas cadeiras coma se fosen ánforas, que paren formas e fillos. O sombrizo outono de follas caídas no camiño.
Casa vouga é, en fin, e quizais nunca mellor dito, un libro de fortes raigañas, de fondo sabor telúrico e de amor pola terra nativa, pero tamén un libro de rebelión honesta contra unha casa vouga e erma, lograda metáfora dunha Terra, dunha Galicia, que o autor non atura vouga cos seus fillos emprendendo o camiño do pobo hebreo, cando non masacraban palestinos, e ían na procura doutras lúas e fortunas.
Abofé que me soubo ben esta Casa vouga.