Do escritor finisecular Enrique Labarta Pose resultaba, arestora, francamente difícil acceder á súa obra galega. Para paliar este baleiro a colección "Narrativa de Onte" da Editorial Galaxia dálle continuidade ás súas propostas e, tras recuperar ¡A besta! de Xan de Masma e mais A campaña da Caprecórneca de Luís Otero Pimentel, ofrece agora unha edición dos contos galegos de Labarta nunha edición de Xosé Mª Lema Suárez e Xosé Manuel Varela.

A última contribución, fóra das achegas de Varela Jácome, Carballo Calero e Modesto Hermida, que se realizara arredor deste autor natural de Zas e moi popular no seu tempo consistira, que saibamos, nunha tese de licenciatura do propio Xosé Manuel Varela quen agora nos informa nestas páxinas do percorrido biográfico de Labarta, alén de contextualizar a obra e de engadir algunha nota literaria, que quixeramos máis extensa, arredor destes contos agora exhumados.

Labarta, amais de posuír algunha obra dramática, narrativa e poética en galego e castelán, destaca na nosa literatura polo seu papel como animador e respondable da aparición dun monllo de revistas literarias como Galicia Humorística, La Pequeña Patria, Extracto de Literatura ou Galicia Moderna entre outras, nas que desenvolveu un apreciable labor como creador e divulgador.

Con todo, nestes oito relatos que aquí se nos presentan, articulados desde unha perspectiva de bo coñecedor da tradición oral do conto popular, resulta máis discutible a súa calidade literaria. Como os editores ben sinalan, trátase de textos que teñen máis valor como documentos antropolóxicos e etnográficos. O forte saibo ruralizante que enche todas as súas páxinas anula, se pensamos noutras contribucións contemporáneas ás súas como as de Álvarez de Nóvoa, a posibilidade de engadir algo orixinal ou novo para o seu tempo. Labarta, así pois, ha quedar na historia da literatura máis como o autor que introduce elevadas doses de humorismo nos seus relatos ca outra cousa, situándose ben perto das denuncias populares de Lamas.

Os relatos, tres deles -"A Compaña", "Na romaría da Barca" e "O libro de San Ciprián"- non publicados desde principios de século, son, por outra parte, un fiel reflexo da lingua do século XIX inzada de popularismos e castelanismos como ben se encarga de advertirnos o responsable da fixación textual. Mantéñense aquí as características morfosintácticas e léxicas de cada texto, actualizando só a ortografía e expoñendo a miúdo as modificacións no que resulta un texto quizais excesivamente cargado de notas pero todas de interese.

Velaquí, en fin, un feixe de relatos que presentan como fíos argumentais abundantes enredos populares, centrados os máis na xeografía baiense, e cruzados pola ironía, humorismo, espontaneidade e por unha indiscutible carga moral nunha edición que por fin actualiza outro elo na cadea que conforma a narrativa do Rexurdimento .