Título: Obra completa e Contos
Autor: Enrique Labarta
Editorial: Edinosa e Galaxia (Narrativa de Onte)

Na nosa literatura, e especialmente no que se refire ao final do século XIX e principios do XX, contamos cunha serie de autores que, por seren considerados epigonais das grandes figuras do Rexurdimento, non merecen atención abonda por parte dos estudiosos.

Esta situación ben pode mudar de signo de verse continuado o esforzo asumido por Xosé Manuel Varela Varela en referencia á figura de Enrique Labarta Pose, escritor e xornalista baiés (1863-1925) que ten sido obxecto de dúas interesantes edicións críticas da súa obra: Obra Completa e Contos.

Obra Completa recolle, no seu primeiro tomo, toda a producción poética galega de Labarta, que se compón de dous poemarios -Bálsamo de Fierabrás e Millo miúdo- e de numerosos poemas que viron a luz en diversas publicacións periódicas aínda en vida do autor. Como introducción a este volume, Varela Varela ofrece unha completa cronoloxía bio-bibliográfica do escritore editado, logo ampliada nas notas biográfico-literarias que fornecen datos de grande interese documental para un achegamento máis eficaz á obra labartiana. Ademais inclúese un exhaustivo estudio lingüístico dos trazos característicos da lingua empregada nos textos.

Varela Varela ve así publicada a súa tese de licenciatura, reformulada, tal como el mesmo indica, tomando en conta as apreciacións que lle foran feitas polo tribunal avaliador. No seu traballo, o filólogo malpicán reúne o aparato bibliográfico existente sobre o escritor de Baio, isto é, reseñas de prensa, prólogos, etc... Co que demostra ter levado a cabo unha intensa pescuda nos arquivos e hemerotecas do noso país. O editor baséase na última edición publicada en vida de Labarta, única que carece das modificacións postumamente introducidas polo seu fillo Enrique.

A edición dos textos caracterízase por un profundo respecto aos orixinais que só ven modernizada a súa puntuación e ortografía. Non hai pretensión normativizadora en cato que esta suporía desvirtuar o orixinal e desprezar a vontade do autor. Non se cae así na tentación de corrixir o que, desde a perpectiva actual, constitúen castelanismos, vulgarismos, dialectalismos, hiperenxebrismos que son comentados e clasificados no estudio sobre a lingua do poeta. As notas a pé de páxina clarifican aspectos relativos ás versións de variantes textuais anteriores.

O segundo tomo recolle a poesía labartiana en español publicada nos libros Última novedad, Bálsamo de Fierabrás e Adormideras, que se completará coa aparición dun terceiro que está prevista a publicación en breve. A recollida da obra completa pecharase cun cuarto tomo, que se ocupará da producción contística en galego e do teatro, así como dos relatos aparecidos en xornais.

Doutra parte, o volume Contos, ao coidado de Xosé Manuel Varela Varela (notas biográficas e edición) e de Xosé María Lema Suárez (estudio lingüístico e edición) recompila oito contos en galego de Labarta. Nos estudios introductorios que os acompañan, os autores poñen de manifesto a fidelidade labartiana á tradición contística popular galega, recoñecida explicitamente e evidenciada polas fórmulas propias deste xénero, sen que isto impida unha convivencia harmónica coa autenticidade e personalidade literaria do baiés.

Temos de salientar o feito de que se toma como base a primeira edición dos contos aparecida na prensa da época, co que se reproduce o texto liberado dos retoques e modificacións que Enrique Labarta fillo introducira neles unha vez morto o pai. Esta novidade, tal como acontecía no caso dos poemas, fai que o texto re-establecido polos editores constitúa un valioso corpus de estudio para o futuro e a recuperación necesaria dun autor esquecido do noso pasado.