|
A contribución musical ó
acto correrá á cargo de tres zanfonistas da coral coruñesa
Cántigas da Terra. A inclusión de zanfonas neste acto é debido
a que Saturnino Cuíñas,
xunto con Faustino Santaelices,
foi un dos poucos zanfonistas da cultura galega do século XX. O
7 de abril de 1956, cumpríanse 25 anos, as Vodas de Prata, da presenza
do crego-folclorista, Saturnino Cuíñas
Lois, na freguesía
de Santo Estevo de Cesullas (Cabana
de Bergantiños). Por ese motivo, a corporación local daqueles anos,
tomou o acordo plenario de nomealo Fillo Adoptivo deste concello coruñés.
De botarmos ben as contas, o vindeiro 7 de abril de 2006, cúmprense 50
anos do nomeamento de Saturnino Cuíñas
como Fillo Adoptivo de Cabana de Bergantiños. Este
crego naceu en San Miguel de Carballedo (Cotobade.
Pontevedra) o 21 de decembro de 1897. Faleceu na súa parroquia de destino,
Cesullas, outro 7 de abril, nesta ocasión de
1978. Tras cursar estudos eclesiásticos en Compostela, ordenouse na catedral
de Tui, exerceu de capelán nas terras das Mariñas e en Carballo
de Bergantiños, na capelanía da condesa da Torre Penela. O 10 de
abril incorporouse á parroquia cabanesa de Santo Estevo de Cesullas na
que botou como párroco case cincuenta anos. Fóra
do seu exemplar labor relixioso, Saturnino Cuíñas
destacou dentro da cultura galega como un dos máis grandes folclorista.
O seu nome figura á altura do mesmo fundador dos coros galegos, o farmacéutico
pontevedrés, Perfecto Feijoo. Xa desde pequeno,
grazas á súa prodixiosa memoria, ía retendo cantares e melodías
populares que entregou ós arquivos musicais de coros como Cántigas
da Terra e Aturuxo. Nese legado musical encóntranse as foliadas de Augasantas,
Bora, Caroi, Vilaxoán, Trabazo e Corcoesto; as pandeiradas de Pontevedra,
Trabazo, Carballedo, Cesullas, Ponteceso, Loureiro, Espiriña, Paraño,
Cuqueiro, Fontenla, Xil de Cambados, Corcoesto, Bordel, Vilaseco e Carnota; complétano,
ademais, cantos de aninovo, de berce e de canteiros. Por todo ese labor, a Real
Academia de Belas Artes Nosa Señora do Rosario, na sesión ordinaria
do 26 de abril de 1859, concedeulle a Medalla de Ouro de
Primeira Clase do Premio Marcial del Adalid. Aínda hoxe podemos
escoitar eses temas compilados por el en discos de Cantigas
da Terra, Milladoiro ou Treixadura. Pero,
á parte do seu inxente traballo de compilador de melodías, Saturnino
Cuíñas era un excelente músico. Tocaba á perfección
todos os instrumentos tradicionais: gaita, bombo, tamboril e pandeireta. Era coñecido
polo nome de "o cura gaiteiro". Ese gusto por tocar a gaita custoulle
unha tiradura de orellas por parte do arcebispo de Santiago, aínda que
o asunto non pasaría a maiores. Non obstante,
o seu máis importante papel como músico foi o de converterse nun
dos únicos intérpretes de zanfona de Galicia. Os dous grandes zanfonistas
senlleiros do país eran dous pontevedreses: Faustino
Santaelices e o propio Saturnino Cuíñas.
No concello de Cabana de Bergantiños consérvase unha fotografía
na que se observa a Cuíñas tocando a
zanfona diante duns nenos cabaneses. Ademais, nos arquivos de Cántigas
da Terra, pódese ver unha zanfona, propiedade del, que lle entregara ó
seu presidente na romaría do San Fins do Castro. Esta
romaría converteríase desde os anos 30 do século pasado noutro
dos grandes fillos de Saturnino Cuíñas.
El dotouna de elementos de identidade como o Berro Seco,
o Santo de Pólvora ou o Himno
a San Fins que non só a transformaron na festa patronal por excelencia
de Cabana de Bergantiños, senón tamén nunha das romaxes máis
singulares de Galicia. Por veces, é preciso botar
unha ollada atrás e verse no espello dos nosos devanceiros para recoñecermos
todo o que lle debemos nese inxente labor de transmisión cultural. E Saturnino
Cuíñas Lois, como crego, como folclorista, como músico,
como etnógrafo e como persoa é imprescindible espello no que mirarse
día a día.
|